Blegtoria në Shqipëri është një nga sektorët më tradicionalë dhe më të rëndësishëm të ekonomisë rurale. Për shumë zona të vendit, sidomos ato malore dhe kodrinore, ajo mbetet burimi kryesor i të ardhurave dhe jetesës për mijëra familje.
Megjithatë, vitet e fundit sektori është përballur me rënie të ndjeshme të numrit të bagëtive, emigracion rural, rritje kostosh dhe vështirësi në konkurrencë.
Historia e blegtorisë shqiptare
Shqipëria ka traditë të hershme blegtorale falë:
- kullotave të shumta,
- klimës së favorshme,
- zonave malore,
- dhe kulturës së jetesës rurale.
Historikisht shqiptarët janë marrë me:
- rritjen e deleve,
- dhive,
- lopëve,
- kuajve,
- dhe shpendëve.
Gjatë periudhës komuniste, blegtoria organizohej përmes fermave shtetërore dhe kooperativave. Në atë periudhë Shqipëria eksportonte:
- mish,
- lesh,
- bulmet,
- dhe kafshë të gjalla.
Pas viteve 1990 sektori u privatizua dhe kaloi në ferma familjare të vogla.
Llojet kryesore të blegtorisë në Shqipëri
Blegtoria e imët – dele dhe dhi
Ky është sektori më i përhapur, sidomos në:
- Jug të Shqipërisë,
- Dibër,
- Kukës,
- Korçë,
- Gjirokastër,
- dhe Vlorë.
Produktet kryesore:
- qumështi,
- djathi,
- mishi i qengjit,
- leshi,
- dhe produktet tradicionale të bulmetit.
Shqipëria është veçanërisht e njohur për:
- djathin e deles,
- djathin e dhisë,
- dhe mishin e qengjit.
Gjedhët – lopët
Rritja e lopëve është përqendruar kryesisht në:
- Myzeqe,
- Korçë,
- Fier,
- Elbasan,
- dhe Shkodër.
Qëllimi kryesor është:
- prodhimi i qumështit,
- mishit,
- dhe nënprodukteve të bulmetit.
Sipas të dhënave të INSTAT, numri i lopëve ka pësuar luhatje dhe rënie në vitet e fundit.
Shpendët
Rritja e:
- pulave,
- gjelave të detit,
- rosave,
- dhe shpendëve të tjerë
është zhvilluar shumë sidomos pranë qyteteve të mëdha.
Ky sektor furnizon:
- tregun e mishit,
- vezëve,
- dhe industrinë ushqimore.
Bletaria
Një nga sektorët me rritjen më të madhe në vitet e fundit është bletaria.
Numri i koshereve është rritur ndjeshëm sepse:
- kërkon më pak investim,
- ka fitim më të lartë,
- dhe eksporti i mjaltit po rritet.
Zonat më të njohura për blegtori
Kukësi dhe Dibra
Njihen për:
- delet,
- dhitë,
- mishin e qengjit,
- dhe kullotat alpine.
Korça
E njohur për:
- fermat e qumështit,
- bulmetin,
- dhe blegtorinë tradicionale.
Gjirokastra dhe Vlora
Kanë numrin më të lartë të deleve dhe dhive në vend.
Shkodra
Njihet për:
- fermat e gjedhëve,
- blegtorinë familjare,
- dhe prodhimet e qumështit.
Produktet më të njohura blegtorale shqiptare
Shqipëria ka traditë të fortë në:
- djathin e bardhë,
- kaçkavallin,
- gjizën,
- kosin tradicional,
- mishin e qengjit,
- mishin e kecit,
- dhe mjaltin natyral.
Shumë nga këto produkte kanë potencial eksporti për tregjet europiane.
Problemet kryesore të blegtorisë
Rënia e numrit të bagëtive
Sipas statistikave të fundit, Shqipëria ka humbur një pjesë të madhe të bagëtive gjatë dekadës së fundit.
Arsyet kryesore:
- emigracioni,
- mungesa e të rinjve në fshat,
- kostot e larta,
- dhe fitimet e ulëta.
Rritja e kostove
Fermerët përballen me:
- çmime të larta të ushqimit për kafshët,
- karburant të shtrenjtë,
- barna veterinare të kushtueshme,
- dhe mungesë subvencionesh.
Konkurrenca nga importi
Importi i mishit dhe bulmetit ka rritur konkurrencën për prodhuesit vendas. Shqipëria importon gjithnjë e më shumë produkte shtazore.
Problemet me standardet
Për eksport drejt Bashkimit Europian kërkohen:
- standarde veterinare,
- gjurmueshmëri,
- laboratorë modernë,
- dhe certifikime europiane.
Shumë ferma shqiptare ende nuk i plotësojnë këto kritere.
Subvencionet dhe mbështetja shtetërore
Fermerët shpesh kërkojnë:
- subvencione më të larta,
- kredi të buta,
- mbështetje për ushqimin e bagëtive,
- dhe investime në ferma moderne.
Ekspertët thonë se subvencionet aktuale nuk janë të mjaftueshme për të ndalur rënien e sektorit.
Potenciali i blegtorisë shqiptare
Megjithë problemet, Shqipëria ka potencial shumë të madh për:
- produkte bio,
- mish cilësor,
- bulmet tradicional,
- dhe eksport drejt tregjeve europiane.
Avantazhet kryesore:
- kullota natyrale,
- klima e favorshme,
- tradita blegtorale,
- dhe produktet autentike shqiptare.
Agroturizmi dhe blegtoria
Shumë zona rurale po kombinojnë:
- fermat,
- prodhimet blegtorale,
- dhe turizmin rural.
Vizitorët kërkojnë gjithnjë e më shumë:
- djathë tradicional,
- mish bio,
- produkte fshati,
- dhe eksperienca autentike shqiptare.
Kjo po krijon mundësi të reja ekonomike për fermerët.
E ardhmja e sektorit
Për zhvillimin e blegtorisë shqiptare nevojiten:
- investime moderne,
- veterinari më e avancuar,
- subvencione më të forta,
- mbështetje për të rinjtë,
- dhe standarde europiane.
Nëse sektori modernizohet, Shqipëria mund të bëhet një eksportues i rëndësishëm rajonal për:
- mishin,
- bulmetin,
- dhe produktet organike blegtorale.