Kategori: Demografi

Të dhënat zyrtare të Censit të Popullsisë dhe Banesave 2023 ofrojnë një pasqyrë realiste të popullsisë në Shqipëri (2 402 113 banorë gjithsej) dhe për disa qytete sipas vendbanimit urban brenda teritorit administrativ të tyre. Megjithatë, INSTAT deri tani nuk ka publikuar publikisht një listë të detajuar për çdo qytet të vendit në format tabelar online, por kemi informacionet e para nga burime statistikore që i referohen këtyre rezultateve.

Mjegulla shpesh është te diferenca midis “popullsisë së bashkisë” dhe “popullsisë së qytetit urban” – këto janë dy konceptet që ndryshojnë fuqishëm shifrat. Ja një listë më e detajuar për qytetet e Shqipërisë sipas Censit 2023 që janë publikuar deri tani 👇

🏙️ Popullsia e Qyteteve (Regjistruar në Cens 2023)

(Këtu qytetet dhe vendbanimet me më shumë se disa mijë banorë)

📌 Shënime për shifrat:

• “Kashar” dhe “Kamëz” janë vendbanime urbanë që zgjaten pranë Tiranës, por fliten veç e veç nga Tirana për qëllime statistikore.
• Lista e plotë për të gjitha vendbanimet dhe qytetet (përfshirë fshatrat e vogla) është shumë më e gjatë dhe zakonisht publikohet në dokument PDF nga INSTAT me çdo vendbanim të regjistruar në Cens 2023.

📌 Çfarë nënkupton “popullsia e qytetit”

📍 Popullsia e qytetit urban referon njerëzit që banojnë brenda kufijve të një qendre urbane, dhe jo domosdoshmërisht gjithë bashkinë (që shpesh përfshin zona rurale dhe fshatra).
Kjo është arsyeja që shifrat e disa qyteteve mund të duken më të ulëta në krahasim me estimimet e organizatave të huaja, të cilat shpesh japin vlerësime të zonave urbane/metropolitane (përfshirë periferitë) që janë më të larta.

📊 Përmbledhje e situatës demografike

• Popullsia totale e Shqipërisë në Cens 2023: ~2 402 113 banorë.
• Tirana është qyteti më i populluar me rreth 389 323 banorë sipas regjistrimit urban.
• Pas Tiranës vijnë qytete të tjera si Durrësi, Elbasani, Vlorë, Shkodra, Fier, Korça dhe Berat.

Trendet demografike dhe diaspora

Emigrimi: Një nxitës i rëndësishëm i rënies së popullsisë që nga vitet 1990.

Përbërja etnike: Kryesisht shqiptare, me pakica greke dhe të tjera.

Popullsia globale shqiptare: Jashtë Shqipërisë, popullata të mëdha të shqiptarëve etnikë banojnë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe në komunitetet e diasporës në Itali, Greqi dhe Shtetet e Bashkuara.

Projeksionet e ardhshme: Popullsia pritet të vazhdojë të tkurret, duke arritur potencialisht në afërsisht 2.2 milionë deri në vitin 2050.

Sipas regjistrimit të vitit 2023, bashkia e Tiranës kishte 598,176 banorë, nga të cilët 583,963 kanë lindur në Shqipëri dhe 14,213 jashtë vendit. Me një dendësi popullsie prej 502 banorësh për kilometër katror, ​​Tirana është bashkia me popullsinë më të dendur në vend. Zona metropolitane përreth, e përbërë nga rajonet e Durrsit dhe të Tiranës, ka një popullsi të kombinuar prej afërsisht 1 milion banorësh, që arrin në gati një të tretën e popullsisë së përgjithshme të vendit.

Historikisht, Tirana ka përjetuar një rritje të qëndrueshme të popullsisë, veçanërisht pas rënies së komunizmit në fund të shekullit të njëzetë, si dhe në fillim të shekullit të njëzet e një. Rritja e jashtëzakonshme ishte, dhe ende është, kryesisht e nxitur nga emigrantët nga e gjithë vendi, shpesh në kërkim të punësimit dhe kushteve të përmirësuara të jetesës. Midis viteve 1820 dhe 1955, popullsia e Tiranës u dhjetëfishua, ndërsa gjatë periudhës nga viti 1989 deri në vitin 2011 popullsia e qytetit u rrit çdo vit me afërsisht 2.7%. Në shekujt 19 dhe 20, qyteti kishte një normë rritjeje prej më pak se 1% në vit deri në vitet 1970, pastaj ra në më pak se 8% në vit deri në shifrat e mesit të shekullit të 20-të.

Midis banorëve të lindur në Shqipëri, shumica kanë lindur në vetë Tiranën (310,084), por bashkia ka qenë prej kohësh destinacioni kryesor i migrimit të brendshëm në vend. Komunitete të mëdha e kanë origjinën nga Dibra (38,612), Korça (35,667), Fieri (30,290), Berati (30,254), Kukësi (27,246), Elbasani (26,258) dhe Gjirokastra (25,885), me grupe shtesë nga Shkodra (18,226), Vlora (15,599), Durrsi (14,371) dhe Lezha (11,471). Flukset hyrëse nga prefekturat malore verilindore si Dibra dhe Kukësi, nga brendësia juglindore dhe jugore rreth Korçës, Beratit, Gjirokastrës dhe Elbasanit, dhe nga zonat bregdetare duke përfshirë Durrsin, Vlorën dhe Lezhën ilustrojnë një model migrimi kryesisht nga zonat rurale në ato urbane dhe brenda rajonit, të orientuar drejt kryeqytetit. Këto lëvizje u intensifikuan pas fillimit të viteve 1990, kur u hoqën kufizimet e lëvizshmërisë së brendshme, dhe përfshijnë si migrimin në distanca të gjata nga komunat e largëta malore ashtu edhe zhvendosjen në distanca të shkurtra brenda Shqipërisë qendrore. Modeli i vendbanimit që rezulton kombinon lagjet e vjetra urbane me zonat rurale të mëparshme të urbanizuara me shpejtësi në periferi të qytetit dhe përgjatë korridoreve kryesore të transportit. Kjo përhapje e gjerë gjeografike pasqyron rolin dominues të qytetit si qendër administrative, arsimore dhe ekonomike e Shqipërisë dhe ka kontribuar në zgjerimin e tij të shpejtë demografik dhe rritjen e diversitetit shoqëror që nga fillimi i viteve 1990.

Sipas profilit të Regjistrimit të Popullsisë dhe Banesave të vitit 2023 për Qarkun e Tiranës, popullsia është kryesisht me origjinë etnike shqiptare (91.0%), e ndjekur nga pakica të vogla grekësh (0.26%), arumunë (vllehë) (0.10%), maqedonas (0.06%), malazezë (0.03%), romë (0.22%), egjiptianë (0.13%), boshnjakë, serbë, bullgarë dhe italianë (secili nën 0.05%). Rreth 8% e banorëve nuk deklaruan ose nuk dhanë përkatësi etnike. Shumica e banorëve raportuan shqipen si gjuhë amtare (94.7%), me përqindje më të vogla që deklarojnë greqishten (0.4%), arumunishten (0.2%), ose gjuhë të tjera dhe të shumëfishta (1.1%).

Jetëgjatësia në lindje në Tiranë është 82.8 vjet, 84.5 vjet për gratë dhe 81 vjet për burrat, duke tejkaluar atë të kryeqyteteve më të pasura në Evropën Perëndimore si Vjena dhe Berlini.

Në reformën e qeverisjes vendore të vitit 2015, ai u bë pjesë e bashkisë së Durrsit. Është një periferi jugore e Durrësit, e vendosur pranë bregdetit Mesdhe, afërsisht 6 kilometra në jug të këtij qyteti.

Arapaj është një vend i njohur arkeologjik, që përmban Bazilikën e konsiderueshme të Shën Mëhillit kushtuar Shën Mëhillit, një kishë e hershme paleokristiane që besohet se daton në shekullin e pestë ose të gjashtë. Është shpallur Monument Kulturor i Shqipërisë për shkak të rëndësisë së tij arkitekturore.[4] Një mozaik i zbuluar në Bazilikë tregon gjithashtu se sa e rrënjosur ishte kultura e tij më vonë me Perandorinë e hershme Bizantine.

“Vera Gjergj Kastrioti Skënderbeu” distilohet në fshatin Arapaj.

Origjina etimologjike e emrit Arapaj hipotetizohet se vjen nga fjala Arap që do të thotë arab në shqip dhe vjen nga fjala turke që është e njëjta gjë. Kjo ndoshta tregon se në këtë fshat ka pasur një vendbanim arab, ndërsa në bregdetin e saj kanë jetuar tregtarë arabë në qytetin e Durrsit.

Njerëz të shquar me origjinë nga fshati përfshijnë:

Fatos Arapi (19 korrik 1930 – 11 tetor 2018) ishte poet, shkrimtar i tregimeve të shkurtra, përkthyes dhe gazetar shqiptar.

Renato Arapi (i lindur më 28 gusht 1986) është një trajner profesionist futbolli shqiptar dhe ish-mbrojtës i majtë dhe qendërmbrojtës. Ai është ndihmës trajner me klubin saudit Ohod Club.

Lindita Arapi (e lindur më 30 qershor 1972) është një shkrimtare dhe gazetare shqiptare. Ajo citohet si një shembull i shquar i një brezi shkrimtaresh femra shqiptare.

Mustafa Arapi është një piktor, lektor dhe restaurues arti shqiptar.