Cilësia e ushqimeve në Shqipëri është një temë që lidhet ngushtë me sigurinë ushqimore, standardet e prodhimit, kontrollin shtetëror dhe ndërgjegjësimin e konsumatorëve. Vitet e fundit ka pasur përmirësime në disa sektorë, por gjithashtu mbeten sfida serioze, sidomos në kontrollin e produkteve të importit, ruajtjen higjieno-sanitare dhe transparencën në treg.
Gjendja e përgjithshme e cilësisë së ushqimeve
Në Shqipëri mund të gjenden:
- produkte shumë cilësore dhe tradicionale lokale,
- produkte biologjike nga zonat rurale,
- por edhe raste problematike me standardet dhe sigurinë ushqimore.
Sipas Ministrisë së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, sistemi shqiptar synon të ndjekë modelin europian “nga ferma në tavolinë”, duke kontrolluar të gjithë zinxhirin ushqimor.
Ushqimet që konsiderohen më cilësore në Shqipëri
Shqipëria vazhdon të ketë avantazh në disa kategori tradicionale:
Frutat dhe perimet lokale
Zona si:
- Lushnjë
- Fier
- Korçë
- Berat
janë të njohura për prodhime të freskëta, sidomos domate, speca, ullinj, shalqi dhe mollë.
Shumë konsumatorë shqiptarë preferojnë produktet e fermerëve lokalë sepse shpesh kanë më pak përpunim industrial dhe shije më natyrale.
Bulmeti tradicional
Djathi i bardhë, gjiza, kosi dhe gjalpi artizanal mbeten produkte shumë të vlerësuara. Megjithatë, cilësia ndryshon shumë nga prodhuesi në prodhues.
Mishi dhe produktet e fshatit
Në zonat rurale konsumatorët shpesh besojnë më shumë tek:
- mishi i fermave të vogla,
- vezët e fshatit,
- qumështi i freskët.
Kjo lidhet me perceptimin se produktet industriale përdorin më shumë konservantë ose ushqim artificial për kafshët.
Problemet kryesore me cilësinë ushqimore
Kontrolli jo gjithmonë efektiv
Një nga shqetësimet më të mëdha është zbatimi praktik i kontrolleve ushqimore.
Diskutimet publike dhe raportimet mediatike shpesh përmendin:
- produkte të importuara me probleme,
- mungesë të ruajtjes në temperaturën e duhur,
- skandale me mish ose produkte të skaduara.
Përdorimi i pesticideve
Ka shqetësime për përdorimin jo të kontrolluar të pesticideve në disa zona bujqësore. Ekspertët kërkojnë:
- analiza laboratorike më të shpeshta,
- gjurmueshmëri më të mirë,
- standarde më të afërta me BE-në.
Produkte të importit me cilësi të dobët
Në tregun shqiptar qarkullojnë shumë produkte të importuara me çmime të ulëta, sidomos:
- mish i ngrirë,
- produkte të konservuara,
- ushqime ultra të përpunuara.
Konsumatorët shpesh ankohen për cilësinë dhe mungesën e transparencës mbi origjinën.
Roli i AKU-së
Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (AKU) është institucioni kryesor që merret me:
- inspektimet,
- analizat laboratorike,
- bllokimin e produkteve të pasigurta.
Megjithatë, shpesh ka kritika për:
- mungesë kapacitetesh,
- vonesa në analiza,
- kontrolle të pamjaftueshme në treg.
Krahasimi me standardet europiane
Shqipëria po përpiqet të harmonizojë legjislacionin me Bashkimin Europian, sidomos në kuadër të integrimit europian. Standardet si:
- HACCP,
- ISO të sigurisë ushqimore,
- gjurmueshmëria e produkteve,
po aplikohen gradualisht në shumë biznese ushqimore.
Megjithatë:
- jo të gjitha bizneset i zbatojnë plotësisht,
- kontrolli mbetet i pabarabartë,
- ekonomia informale vazhdon të ndikojë negativisht.
Si të zgjedhësh ushqime më cilësore në Shqipëri
Disa këshilla praktike:
- Zgjidh produkte sezonale lokale.
- Kontrollo etiketat dhe datat e skadencës.
- Prefero dyqane dhe markete me ruajtje të mirë frigoriferike.
- Bli mish dhe bulmet nga vende të besueshme.
- Shmang produktet me paketim të dëmtuar.
- Kujdes me çmimet shumë të ulëta për mishin dhe bulmetin.
- Prefero fermerë lokalë të njohur kur është e mundur.
Përfundim
Cilësia e ushqimeve në Shqipëri është e përzier: vendi ka potencial shumë të madh falë prodhimeve natyrale dhe traditës bujqësore, por ende përballet me probleme në kontrollin ushqimor dhe standardizimin e tregut.
Nga njëra anë, Shqipëria ofron fruta, perime dhe produkte tradicionale me shije shumë të mirë; nga ana tjetër, nevojiten:
- më shumë kontrolle laboratorike,
- standarde më të forta,
- transparencë më e madhe,
- dhe edukim i konsumatorit.
Në vitet e ardhshme, afrimi me standardet e BE-së pritet të ndikojë pozitivisht në përmirësimin e sigurisë dhe cilësisë ushqimore në vend.