Devolli është një nga krahinat më të njohura dhe më të rëndësishme të juglindjes së Shqipërisë. I vendosur në Qarkun e Korçës, Devolli shquhet për historinë e tij të lashtë, traditat e pasura, kulturën karakteristike, bujqësinë e zhvilluar dhe peizazhet e bukura malore. Bashkia e Devollit ka si qendër qytetin e Bilisht dhe përfshin dhjetëra fshatra të shpërndarë në fushat pjellore dhe zonat kodrinore e malore pranë kufirit me Greqia.

Fshatrat e Devollit janë të njohur për mikpritjen, traditat bujqësore, prodhimin e mollëve, fasules, grurit dhe blegtorinë. Shumë prej tyre ruajnë ende arkitekturën tradicionale dhe zakonet që janë trashëguar brez pas brezi.

Pozita Gjeografike

Devolli shtrihet në pjesën juglindore të Shqipërisë dhe kufizohet:

Në lindje me Greqinë.
Në veri me Bashkinë e Korçës.
Në perëndim me Bashkinë e Maliqit.
Në jug me zonat kufitare shqiptaro-greke.

Zona përfshin:

Fushën e Devollit
Kodrat e Bilishtit
Malin e Moravës
Luginat e lumenjve dhe përrenjve lokalë

Klima është kontinentale, me dimra të ftohtë dhe verë të ngrohta, shumë e përshtatshme për bujqësi.

Historia e Devollit

Devolli është një nga krahinat më të vjetra të Shqipërisë. Emri i tij lidhet me lumin Devoll, i cili ka qenë një element i rëndësishëm gjeografik dhe ekonomik për banorët e zonës.

Rajoni ka qenë i banuar që në periudhën ilire dhe më vonë u bë pjesë e rrugëve tregtare romake dhe bizantine. Gjatë periudhës osmane, fshatrat e Devollit u zhvilluan si qendra bujqësore dhe blegtorale.

Zona ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në lëvizjet patriotike shqiptare dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar.

Lista e Plotë e Fshatrave të Bashkisë Devoll

Bashkia Devoll përfshin qytetet Bilisht dhe Hoçisht, si dhe një numër të madh fshatrash.

Fshatrat e Devollit

Arzë
Baban
Bickë
Bilisht
Bitinckë
Bradvicë
Braçanj
Cangonj
Çetë
Dardhë
Eçmenik
Fitore
Gjyres
Grapsh
Hoçisht
Kapshticë
Kuç
Kurilë
Menkulas
Miras
Poloskë
Ponçarë
Progër
Rakickë
Sinicë
Sul
Tren
Trestenik
Vërnik
Vishocicë
Zagradec
Ziçisht

Fshatra të tjerë të zonës

Shyec
Kallamas
Vidohovë
Dobranj
Skorovot
Hoçisht i Sipërm
Hoçisht i Poshtëm
Pilur
Rakitë
Nikolicë
Arrëz
Çipan
Miras i Sipërm
Miras i Poshtëm

Njësia Administrative Bilisht

Qendra administrative dhe ekonomike e zonës është Bilishti, i cili shërben si pika kryesore e tregtisë, arsimit dhe administratës.

Fshatrat përreth Bilishtit janë ndër më produktivët në sektorin bujqësor.

Njësia Administrative Hoçisht

Hoçishti është një nga qendrat më të vjetra të Devollit dhe njihet për:

Traditat patriotike
Kulturën lokale
Kishat dhe monumentet historike
Prodhimin bujqësor

Ekonomia e Fshatrave të Devollit

Bujqësia

Devolli konsiderohet një nga zonat më të rëndësishme bujqësore të Shqipërisë.

Produktet kryesore janë:

Mollët
Patatet
Gruri
Misri
Fasulja
Qepa
Domatet
Specat

Mollët e Devollit janë ndër produktet më të njohura në tregun shqiptar.

Blegtoria

Banorët merren gjithashtu me:

Rritjen e gjedhit
Mbarështimin e deleve
Mbarështimin e dhive
Prodhimin e qumështit
Përpunimin e djathit dhe gjalpit

Tregtia Kufitare

Prania e pikës kufitare të Kapshtica ka luajtur një rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik të rajonit.

Kjo pikë lidh Shqipërinë me Greqinë dhe lehtëson lëvizjen e mallrave dhe njerëzve.

Turizmi në Fshatrat e Devollit

Megjithëse më pak i njohur se disa zona të tjera turistike, Devolli ofron mundësi të shumta për:

Turizëm Natyror

Vizitorët mund të shijojnë:

Peizazhe malore
Fusha të gjera bujqësore
Burime natyrore
Ecje në natyrë

Turizëm Kulturor

Zona ruan:

Kisha të vjetra ortodokse
Shtëpi tradicionale
Monumente historike
Festa folklorike

Traditat dhe Kultura

Banorët e Devollit njihen për:

Mikpritjen tradicionale
Ruajtjen e zakoneve familjare
Folklorin e pasur
Këngët polifonike dhe popullore
Dasmat tradicionale

Kostumet popullore të Devollit janë ndër më karakteristiket në Shqipërinë juglindore.

Gatimet Tradicionale

Kuzhina devollite është shumë e pasur dhe e njohur në mbarë vendin.

Ndër gatimet më të njohura janë:

Lakrori në saç
Byreku tradicional
Petaniku
Fasulja e zonës
Mishi i pjekur
Djathi i bardhë
Turshitë tradicionale

Arsimi dhe Jeta Sociale

Në shumicën e fshatrave funksionojnë:

Shkolla 9-vjeçare
Qendra shëndetësore
Njësi administrative lokale
Shoqata kulturore

Banorët ruajnë një lidhje të fortë me traditat dhe komunitetin.

Potenciali për Zhvillim

Fshatrat e Devollit kanë potencial të madh për:

Agroturizëm
Turizëm malor
Bujqësi organike
Përpunim ushqimor
Eksport të produkteve bujqësore
Turizëm kulturor

Investimet në infrastrukturë dhe promovimi i produkteve lokale mund ta bëjnë Devollin një nga zonat më të rëndësishme rurale të Shqipërisë.

Përfundim

Fshatrat e Devollit përfaqësojnë një trashëgimi të çmuar historike, kulturore dhe ekonomike të Shqipërisë juglindore. Të vendosur mes fushave pjellore, kodrave dhe maleve pranë kufirit me Greqinë, këto vendbanime ruajnë tradita të pasura dhe një identitet të fortë lokal. Me bujqësinë e zhvilluar, peizazhet natyrore dhe kulturën autentike, Devolli mbetet një nga krahinat më interesante dhe më të rëndësishme të vendit.

Fshatrat e Bashkisë Devoll