Saranda është një nga qytetet më të rëndësishme turistike të Shqipërisë dhe porta kryesore e rivierës jugore shqiptare. E vendosur në brigjet e Detit Jon, përballë ishullit të Korfuzi, Saranda është e njohur për plazhet e saj, historinë e pasur, trashëgiminë kulturore dhe fshatrat piktoreskë që shtrihen në kodrat dhe malet përreth.

Bashkia e Sarandës përfshin qytetin e Sarandës dhe një numër të madh fshatrash që ruajnë tradita shekullore, arkitekturë karakteristike, ekonomi të bazuar në bujqësi, blegtori dhe gjithnjë e më shumë në turizëm. Shumë prej këtyre fshatrave ndodhen në krahinën historike të Labërisë dhe të Çamërisë, duke krijuar një mozaik unik kulturor.

Pozita Gjeografike

Saranda ndodhet në skajin jugor të Shqipërisë dhe kufizohet:

Në veri me Bashkinë e Himarës.
Në lindje me Bashkinë e Finiqit dhe Greqinë.
Në jug me kufirin shqiptar-grek.
Në perëndim me Detin Jon.

Territori përfshin:

Bregdetin Jonian
Kodrat e ulëta mesdhetare
Malet përreth
Lugina pjellore
Burime ujore dhe monumente natyrore

Klima mesdhetare karakterizohet nga dimra të butë dhe verë të nxehta, duke favorizuar kultivimin e agrumeve, ullinjve dhe zhvillimin e turizmit.

Historia e Fshatrave të Sarandës

Zona e Sarandës ka qenë e banuar që nga lashtësia. Pranë saj ndodhet qyteti antik i Butrinti, një nga vendet më të rëndësishme arkeologjike në Ballkan dhe pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Gjatë periudhave ilire, romake, bizantine dhe osmane, fshatrat e rajonit luajtën rol të rëndësishëm në jetën ekonomike dhe kulturore të zonës. Shumë prej tyre ruajnë ende gjurmë të këtyre periudhave historike.

Lista e Plotë e Fshatrave të Bashkisë Sarandë

Pas reformës administrative-territoriale, Bashkia Sarandë përfshin qytetin e Sarandës dhe Njësinë Administrative Ksamil.

Fshatrat dhe vendbanimet kryesore

Njësia Administrative Sarandë

Metoq
Shelegar
Gjashtë
Çukë
Aliko

Njësia Administrative Ksamil

Ksamil
Manastir
Pasqyrat
Gjiri i Hartës

Megjithëse disa prej këtyre zonave janë zhvilluar si qendra turistike ose lagje të zgjeruara, ato historikisht kanë funksionuar si vendbanime rurale ose fshatra.

Fshatrat e Zonës së Sarandës Historike

Kur flitet për “fshatrat e Sarandës”, zakonisht përfshihen edhe fshatrat e zonave përreth që historikisht kanë qenë të lidhura ekonomikisht dhe shoqërisht me Sarandën.

Fshatrat e Krahinës së Finiqit

Livadhja
Dhivri
Karahaxhë
Leshnicë e Sipërme
Leshnicë e Poshtme
Kranë
Vrion
Aliko
Vrinë
Shëndelli
Sopik
Mesopotam
Bistricë
Buronjë
Çlirim
Koder
Malçan
Romës
Vagalat
Fitore

Fshatrat e Zonës së Konispolit

Konispol
Markat
Shalës
Xarrë
Vrinë
Çiflik
Janjar
Ninat
Dishat
Mursi

Këto fshatra kanë lidhje të forta ekonomike dhe turistike me Sarandën.

Ekonomia e Fshatrave të Sarandës

Turizmi

Turizmi është sektori kryesor ekonomik.

Shumë banorë merren me:

Hotele familjare
Bujtina
Restorante
Shërbime turistike
Transport detar

Zona vizitohet nga qindra mijëra turistë çdo vit.

Bujqësia

Produktet kryesore janë:

Ullinjtë
Portokallet
Mandarinat
Limonët
Rrushi
Fiqtë

Klima mesdhetare krijon kushte ideale për prodhimin e agrumeve.

Blegtoria

Në zonat kodrinore zhvillohet:

Rritja e deleve
Rritja e dhive
Prodhimi i djathit
Prodhimi i mjaltit

Atraksionet Kryesore Pranë Fshatrave të Sarandës

Butrinti

Një nga qytetet antike më të rëndësishme të Mesdheut, i vizituar nga turistë nga e gjithë bota.

Syri i Kaltër

Burim natyror me ujë kristal të pastër dhe një nga atraksionet më të njohura të jugut shqiptar.

Manastiri i Shën Gjergjit

Monument me rëndësi historike dhe fetare.

Ishujt e Ksamilit

Një nga destinacionet më të famshme turistike në Shqipëri.

Traditat dhe Kultura

Fshatrat e Sarandës ruajnë tradita të pasura të jugut shqiptar.

Karakteristikat kryesore përfshijnë:

Mikpritjen tradicionale
Këngët labe
Vallet popullore
Festat fetare dhe familjare
Arkitekturën tradicionale prej guri

Shumë shtëpi të vjetra në zonat rurale paraqesin stilin karakteristik të jugut të Shqipërisë.

Kuzhina Tradicionale

Ndër gatimet më të njohura janë:

Byreku i jugut
Lakrori
Mishi i pjekur në saç
Peshku dhe prodhimet e detit
Djathi i dhisë
Vaj ulliri vendas
Reçelrat tradicionale të agrumeve

Zhvillimi i Turizmit Rural

Vitet e fundit është rritur interesi për:

Agroturizmin
Turizmin ekologjik
Turizmin kulturor
Ecjet në natyrë
Vizitat në ferma dhe ullishte

Fshatra si Çuka, Metoqi, Shelegari dhe zonat përreth Ksamilit po përfitojnë gjithnjë e më shumë nga ky zhvillim.

Perspektiva e së Ardhmes

Fshatrat e Sarandës kanë potencial të madh për:

Zhvillimin e agroturizmit
Eksportin e agrumeve
Prodhimin e vajit të ullirit
Turizmin kulturor
Turizmin detar
Turizmin natyror

Investimet në infrastrukturë dhe promovimi ndërkombëtar i rivierës shqiptare po krijojnë mundësi të reja për komunitetet rurale.

Përfundim

Fshatrat e Sarandës përbëjnë një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë natyrore, historike dhe kulturore të Shqipërisë jugore. Të vendosura mes detit, kodrave me ullinj dhe monumenteve antike, ato ofrojnë një kombinim unik të traditës dhe modernitetit. Falë zhvillimit të turizmit, bujqësisë mesdhetare dhe pasurive natyrore të zonës, fshatrat e Sarandës vazhdojnë të jenë ndër destinacionet më tërheqëse dhe më premtuese të Shqipërisë.

Fshatrat e Bashkisë Sarandë