Malësia e Madhe është një nga krahinat më të njohura dhe më të rëndësishme historike të Shqipërisë veriore. E vendosur në pjesën veriperëndimore të vendit, në kufi me Mali i Zi, kjo trevë është e njohur për traditat e saj shekullore, mikpritjen, historinë e qëndresës kombëtare dhe peizazhet e jashtëzakonshme malore.

Bashkia e Malësisë së Madhe ka qendër qytetin e Koplik dhe përfshin një territor të gjerë me qindra vendbanime të vogla, fshatra dhe lagje malore. Krahina shtrihet nga brigjet e Liqenit të Shkodrës deri në Alpet Shqiptare dhe masivet e larta malore pranë kufirit me Malin e Zi.

Pozita Gjeografike

Malësia e Madhe kufizohet:

Në veri me Malin e Zi.
Në jug me Bashkinë e Shkodrës.
Në lindje me Alpet Shqiptare dhe Bashkinë e Shkodrës.
Në perëndim me Liqenin e Shkodrës.

Rajoni karakterizohet nga:

Male të larta
Lugina alpine
Livadhe dhe kullota
Burime ujore
Pyje ahu, pishash dhe gështenjash

Ndër majat më të njohura janë:

Maja e Veleçikut
Maja e Bratilës
Maja e Taraboshit

Historia e Malësisë së Madhe

Malësia e Madhe ka qenë një nga qendrat më të rëndësishme të identitetit shqiptar. Banorët e saj kanë luajtur rol të rëndësishëm në:

Kryengritjet kundër Perandorisë Osmane
Lëvizjen Kombëtare Shqiptare
Shpalljen e Pavarësisë
Mbrojtjen e trojeve shqiptare

Figura të njohura historike të lidhura me Malësinë e Madhe janë:

Ded Gjo Luli
Prek Cali

Njësitë Administrative të Bashkisë Malësi e Madhe

Bashkia përbëhet nga njësitë administrative:

Koplik
Gruemirë
Kastrat
Kelmend
Shkrel
Qendër
Bajzë

Lista e Plotë e Fshatrave të Malësisë së Madhe

Njësia Administrative Kelmend

Tamarë
Vermosh
Lepushë
Selcë
Vukël
Nikç
Brojë
Kozhnjë
Dragobi
Murrik

Fshatra dhe lagje tradicionale të Kelmendit

Gropat e Selcës
Lëpusha e Sipërme
Bashkimi
Dobrinjë
Velipojë e Kelmendit

Njësia Administrative Shkrel

Dedaj
Bogë
Vrith
Zagorë
Ducaj
Bzhetë
Lohë

Njësia Administrative Kastrat

Bajzë
Gradec
Aliaj
Goraj
Vukpalaj
Jeran
Hot
Ivanaj

Njësia Administrative Gruemirë

Gruemirë
Gril
Omaraj
Vajush
Boriç i Madh
Boriç i Vogël

Njësia Administrative Koplik

Koplik i Sipërm
Koplik i Poshtëm
Shtoj i Ri
Kamicë
Pjetroshan
Zagorë e Koplikut

Njësia Administrative Qendër

Rrash-Kullaj
Ktosh
Kolaj
Linaj
Egç
Kurtaj
Omaraj i Sipërm

Njësia Administrative Bajzë

Bajzë
Hot
Veleçik
Traboin
Arzë
Prapshtan

Krahinat Tradicionale të Malësisë së Madhe

Historikisht Malësia e Madhe përbëhet nga pesë bajrakët e njohur:

Hoti

Një nga krahinat më të njohura shqiptare, e lidhur ngushtë me figurën e Ded Gjo Lulit.

Gruda

E njohur për traditat e forta patriotike dhe kulturore.

Kelmendi

Një nga krahinat më të bukura alpine të Ballkanit.

Kastrati

Krahinë me histori të pasur dhe tradita të ruajtura.

Shkreli

I njohur për peizazhet e Bogës dhe lidhjen me Alpet Shqiptare.

Fshatrat më të Njohura të Malësisë së Madhe

Vermosh

Vermoshi është fshati më verior i Shqipërisë dhe një nga destinacionet më të njohura alpine.

Karakterizohet nga:

Lugina alpine
Kullota të gjera
Bujtina tradicionale
Turizmi malor

Lepushë

Një nga perlat turistike të Alpeve Shqiptare.

Njihet për:

Livadhet alpine
Sportet dimërore
Turizmin familjar
Natyrën e paprekur

Tamarë

Qendra administrative e Kelmendit dhe pika kryesore e hyrjes në Alpet veriore.

Bogë

Një nga destinacionet më të vizituara të veriut shqiptar.

Atraksionet kryesore:

Shpella dhe kanione
Alpet Shqiptare
Shtigjet turistike

Ekonomia e Fshatrave të Malësisë së Madhe

Bujqësia

Produktet kryesore:

Misri
Patatja
Fasulja
Perimet malore

Blegtoria

Tradicionalisht zhvillohet:

Rritja e deleve
Rritja e dhive
Gjedhët
Prodhimi i djathit

Bimët Mjekësore

Zona është e njohur për:

Sherebelën
Çajin e malit
Boronicat
Rigonin

Turizmi

Turizmi është sektori me rritjen më të shpejtë.

Atraksionet kryesore përfshijnë:

Vermoshi
Lepusha
Bogë
Kanioni i Cemit
Liqeni i Shkodrës

Traditat dhe Kultura

Malësia e Madhe ruan një nga kulturat më autentike shqiptare.

Karakteristikat kryesore:

Kanuni i Malësisë
Këngët epike
Lahuta
Veshjet tradicionale
Dasmat malësore

Mikpritja konsiderohet një nga vlerat themelore të banorëve të kësaj treve.

Kuzhina Tradicionale

Gatimet më të njohura përfshijnë:

Flija
Kaçamaku
Mishi i pjekur
Djathi i Kelmendit
Byreku tradicional
Trofta e zonave malore
Mjalti i maleve

Potenciali për Zhvillim

Malësia e Madhe ka potencial të madh në:

Turizmin alpin
Agroturizmin
Blegtorinë moderne
Bimët medicinale
Prodhimet bio
Turizmin kulturor

Falë bukurive natyrore dhe trashëgimisë së pasur historike, kjo zonë po shndërrohet në një nga destinacionet më të rëndësishme turistike të Shqipërisë veriore.

Fshatrat e Malësisë së Madhe përbëjnë një nga thesaret më të mëdha natyrore, historike dhe kulturore të Shqipërisë. Nga Vermoshi dhe Lepusha në Kelmend, te Boga, Shkreli, Hoti dhe Kastrati, çdo fshat ruan histori, tradita dhe peizazhe unike. Kjo trevë mbetet simbol i identitetit shqiptar, i mikpritjes malësore dhe i bukurisë së jashtëzakonshme të Alpeve Shqiptare.

Fshatrat e Bashkisë Malësi e Madhe